, ,

Şiraz

NEDİR NE DEĞİLDİR

Şiraz, yetiştirdiği şairler, barındırdığı tarihsel ve kültürel miras, üniversitesinin halen devam eden akademik saygınlığı ve en önemlisi hayat dolu insanlarıyla İran’ın en dikkat çeken kentlerinden biri.

Bülbüller, güller ve bağlar şehrinin kayda değer tarihi Ahamemişlilerle başlıyor. Sasaniler döneminde başkent olmasıyla büyüyüp, zenginleşiyor. İran’ın üzerinden dozer gibi geçen Moğol istilasında işgalcilerle işbirliği yapınca dümdüz edilmiyor. Hatta Timur şehri kalkındırıyor. Ancak Safavi döneminde kent önemini kaybedip gerilemeye başlıyor. Kerim Han’ın tüm çabalarıyla yola giren ve başkent olarak önemini geri kazanan şehir, Kaçar Hanedanı’nın Tahran’ı başkent yapmasıyla yine geri vitese geçiyor. Pehlevi Hanedanı zamanında ise artan nüfusla şehrin sorumsuzca planlanıp genişletilmesi konuya tüy dikiyor.

Her şeye rağmen Şiraz, 2000 seneden fazla zamandır Pers kültürünün kalbi olmayı sürdürüyor. Hafız, Sadi gibi yüzyıllar sonra bile insanları derinden etkileyebilen şairlerin yetiştiği şehir, aynı zamanda çok köklü bir hat, resim, halı ve mimari geçmişine sahip. Hatta tarih boyunca komşu ülkelere kültür ve sanat insanları ihraç etmiş. Eğitim açısından da Şiraz çok önemli bir merkez. Günümüzde İran’ın en prestijli üniversitelerinden birine ev sahipliği yapan kent tarihte de bir çok önemli alime ev sahipliği yapmış.

Şirazlılar ki kendilerine Farsça’da Şirazi deniyor, İran’da pek meşhurlar. Hatta İranlılara kime benzemek isterdiniz diye sorulduğunda Şirazlılara derler diye bir rivayet var. Nedeni ise bu şehirde yaşayanların diğer İranlılara göre daha sıcak, hayat dolu, eğlenceli, güler yüzlü ve rahat olmalarıymış. Şii kültürünün getirdiği hüznün yerini Şiraz’da daha canlı bir hayat alıyor.

Şiraz kelimesi dünyada çoğu insan tarafından bir şehirden ziyade üzüm veya şarap türü olarak biliyor. Günümüzde İslam Devrimi dolayısıyla İran’da bir içki üretimi ve satışı mümkün olmamasına rağmen Şiraz tarihin her döneminde önemli bir bağ ve şarap merkezi olmuş. Şiraz türü üzümlerin batı dünyasına taşınma hikayesi ise Haçlı Seferlerine kadar dayanıyor. Haçlı Seferleriyle Orta Doğu hatta Pers topraklarına kadar gelen Fransız misyoner keşişlerin çok sevip bu üzüm fidelerini kendi ülkelerine götürdükleri söyleniyor.

Şiraz, Zagros Dağlarında yaşayan göçerler için de önemli bir şehir. İran’ın hayvancılığında çok büyük bir rol sahibi olan göçerlerin bir kısmı kışları önce şehir civarına geliyorlar. Ülkenin farklı bölgelerinde yaşayan yaklaşık 2 milyon göçer hem ülkenin hayvancılık politikasından dolayı hem de dağlardaki asayişin sağlanması konusunda sağladıkları istihbarattan dolayı devletten büyük destek görüyorlar. İranlıların kutsal savunma olarak isimlendirdiği İran-Irak savaşında da göçerler önemli roller üstleniyor.

Şiraz İran’ın genelinde olduğu gibi oldukça güvenli bir şehir. Ulaşım için en kolay yol taksiler. Benzin fiyatlarının ucuzluğundan dolayı fiyatları da çok uygun. Tabi binmeden önce mutlaka pazarlık edip, fiyatta anlaşmakta yarar var. Şehirde senelerdir bitmeyen bir de metro inşaatı bulunuyor. Yakın tarihte bu metronun da açılması öngörülüyor. Şehirdeki bir diğer ulaşım alternatifi ise otobüsler. Otobüslerde seyahat ederken ön kısmın erkeklere arka kısmın hanımlara ayrıldığını da unutmamak gerekiyor.

GEZSEK GÖRSEK

Şiraz’ın eski şehir merkezinde hayat pazarların çevresinde dönüyor. Bazar-e Vakil şehrin atardamarı adeta. Özellikle halıcıların olduğu bölümler oldukça renkli. Hemen yakında ise Kerim Han Kalesi gezilebilir. Kalenin dış cephesindeki sadelik yerini içeride kocaman bakımlı bir bahçeye, muhteşem vitray ve tavan işlemelerinin bulunduğu ufak bir saraya bırakıyor. Kalenin hemen girişindeki çinilerde ise iyilik ve kötülüğün bitmek bilmez mücadelesi resmedilmiş.

Pazarın diğer tarafındaysa Şiiler için kutsal olan Şah-ı Çerağ Türbesini ziyaret edebilirsiniz. Şiilerin 12 imamından 8.si olan İmam Rıza’nın kardeşi olan Şah-ı Cerağ’ın türbesindeki gümüş kapılar ve içerideki seramik ve ayna süslemeleri çok görkemli.

Şiraz’ın en fazla ziyaret edilen ve fotoğraflanan kültürel mirası ise Nasır El Mülk Mescidi. Özellikle sabah saatlerinde renkli camlarından içeri vuran güneş ışığının cami içerisinde oluşturduğu ortam çok etkileyici.  Yine avlusunda bulunan kubbelerdeki çiniler ve taş işçiliği de pek güzel. Hemen yakınındaki Naranjestan ise avlusundaki canlı narenciye bahçesi ve içerisindeki müze ile ziyaret edilecek başka bir nokta.

Şiraz bir kültür ve edebiyat şehri. Bu nedenle tarih boyunca bir çok meşhur edebiyatçıya ev sahipliği ediyor. Bunlardan en önemlisi ise Hafız. Hafız’ın önemini anlatmak için İranlılar şu benzetmeyi yapıyorlar: Her İranlının evinde mutlaka iki kitap olur; ilki Kuran, ikincisi ise Hafız’ın eserleri.  Hafız’ın türbesi kocaman bir bahçe içerisinde yer alıyor. Geleneksel İran müziklerinin çalındığı bahçede Hafız’ın bir çok hayranı onun eserlerini okuyor. Hafız İranlılar için sadece bir edebiyatçı değil aynı zamanda kültürel, sosyal ve düşünsel açıdan çok önemli bir sembol. Yazdıklarının felsefi çözümlemeleriyle ilgili üniversitelerde çalışmalar yapılıyor.

Şiraz’daki geleneksel yaşam dışında daha modern yaşamları görmek içinse Pazeshkan Caddesi civarına gidebilirsiniz. Burası daha ziyade orta-üst sınıfların yaşadığı ve vakit geçirdiği bir bölge. Şehirde nefes almak için bir çok park bulunuyor. Bunlardan en meşhuru Bag-e Eram. Bir diğer ise Hafız’ın Türbesi’nin hemen yakınındaki Bag-e Jahan Nama. Hem şehrin kalabalığından çıkmak hem de İran’ın farklı bir yüzünü tanımak için Zagros Dağlarındaki göçer obalarını da ziyaret edebilirsiniz.

YESEK İÇSEK

İran’ın genelinde olduğu gibi et tüketimi Şiraz’da da oldukça bol. Bol pilavla servis edilen kebap türevlerini her yerde bulabiliyorsunuz. Öte yandan sabah tuzlu kahvaltı alışkanlığının pek kuvvetli olmadığı İran’da sabahları çeşitli dükkanların vitrinlerinde üçgen şeklinde kızartılmış patatesli veya kıymalı börekler bulunabiliyor. Sharzeh Lokantası geleneksel et yemeklerinin yapıldığı bir lokanta. Zaman zaman içerisinde geleneksel İran müzikleri de icra ediliyor. Şehrin hatta belki de ülkenin en iyi dondurmacısı ise kalenin yanındaki Jamshidyan. Tek çeşit olarak sade dondurma satılıyor dükkanda. Dondurma nasıl doğalsa yerken ağzınıza donmuş kaymak parçaları geliyor.

Dizi ise en favori geleneksel yemeklerden biri. Bol sulu ve etli şekilde çok yumuşak hale gelene kadar pişirilen kuru fasulye piştikten sonra suyu süzülüyor. Ardından taneli kısım ezilip püre haline getiriliyor. Süzülen yemek suyu çorba olarak püreyle beraber sofraya geliyor. Çorbayı içtikten sonra İranlıların ekmek olarak kullandıkları lavaş/pideye püreyi sürülüyor ve yeniyor. Bu yemekle en çok tüketilen şeylerden biriyse misket limonu turşusu oluyor genelde. Hatta lavaşın üzerine sürülen dizinin üstüne bir parça da turşu konuyor. İranlılar için çay çok önemli. Günün her saati çay tüketebiliyorlar.

YATSAK UYUSAK

Şiraz’da kalmak ve aynı zamanda sosyalleşmek için couchsurfing en güzel yöntem. Özellikle son dönemde site, İranlı gençler arasında pek popüler olmuş. Ülke genelinde hostel ve paylaşılan odalar konsepti turistler için yok. Genelde bu tip pansiyonlar sadece İranlı erkeklere açıklar. Niayesh Otel şehirde kalmak için makul alternatiflerden biri.

Şiraz Top5 List:

1- Nasır El Mülk Mescidi

2- Jamshidyan Dondurmacısı

3- Naranjestan

4- Hafız’ın Türbesi

5- Bag-e Jahan Nama

Share

You May Also Like

One comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *